Μαγικές Παραστάσεις

R. Magritte, Ανθρώπινη κατάσταση Ι, 1933

1. »Ποιά είναι η σχέση φυσικής και εικαστικής πραγματικότητας; Ο ίδιος ο Μαγκρίτ σχολιάζει το έργο ως εξής (1940): "Μπροστά από ένα παράθυρο κοιταγμένο από το εσωτερικό ενός δωματίου τοποθέτησα έναν πίνακα που απεικόνιζε εκείνο ακριβώς το τμήμα του τοπίου που καλυπτόταν από τον πίνακα. Έτσι το δέντρο που απεικονιζόταν στον πίνακα έκρυβε το δέντρο που βρισκόταν πίσω του, έξω από το δωμάτιο. Αυτό τώρα υπήρχε στο νου του θεατή ταυτόχρονα, και μέσα στο δωμάτιο, στον πίκακα και έξω, στο πραγματικό τοπίο. Το ίδιο συμβαίνει και όταν κοιτάζουμε τον κόσμο: τον βλέπουμε σαν κάτι που υπάρχει έξω από εμάς, ενώ δεν είναι παρά μια διανοητική αναπαράσταση αυτού που βιώνουμε μέσα μας...".

"Αρχές Φιλοσοφίας (Β΄τάξη Γενικού Λυκείου - θεωρητική κατεύθυνση)"

Μαγικό Υπερρεαλιστικό Θέατρο

Το ΣΗΜΕΙΟ ΣΥΝΑΡΜΟΓΗΣ της ανθρωπότητας βρίσκεται στην θέση της Λογικής, αλλά στους  περισσότερους ανθρώπους δεν βρίσκεται ακριβώς εκεί. Μόνο οι πραγματικοί ηγέτες της Ανθρωπότητας έχουν ακριβώς αυτή την θέση. Κάποτε η ανθρωπότητα βρισκόταν στο σημείο της ΣΙΩΠΗΛΗΣ ΓΝΩΣΗΣ. Και πάλι ίσχυε το ίδιο. Μόνο στους ηγέτες βρισκόταν στο ακριβές σημείο. Οι υπόλοιποι άνθρωποι ήταν και τότε αλλά και τώρα απλοί ΘΕΑΤΕΣ. Ετσι μόνο ένα ανθρώπινο ον που είναι πρότυπο Λογικής μπορεί να γίνει και πρότυπο της σιωπηλής γνώσης. Είναι ο άνθρωπος που διαθέτει και τις δύο ΜΟΝΟΔΡΟΜΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ, γιατί  είναι σε άμεση επαφή με το πνεύμα.

Η ΓΕΦΥΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΙΩΠΗΛΗ ΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΛΟΓΙΚΗ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ «ΕΝΝΟΙΑ», ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΓΕΦΥΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΣΙΩΠΗΛΗ ΓΝΩΣΗ «ΚΑΘΑΡΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ».

Η παράσταση που έδωσε ο Χουλιάν εκείνη την μέρα στο ποτάμι, όπως το είχε προαναγγείλει ήταν ένα θέαμα, όχι για το ανθρώπινο ακροατήριο αλλά για το ΠΝΕΥΜΑ, την δύναμη που τον παρακολουθούσε. Πήδηξε, χόρεψε, τραγούδησε, έπαιξε με εγκατάλειψη και διασκέδασε τους πάντες και πολύ περισσότερο την δύναμη στην οποία απευθυνόταν.

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΑΚΟΥΕΙ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ Ο ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΜΙΛΑΕΙ ΜΕ ΧΕΙΡΟΝΟΜΙΕΣ. ΧΕΙΡΟΝΟΜΙΕΣ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΥΜΒΟΛΑ Η ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΑΛΛΑ ΕΡΓΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗΣ.

ΕΡΓΑ ΜΕΓΑΛΟΘΥΜΙΑΣ, ΕΡΓΑ ΧΙΟΥΜΟΡ.

ΣΑΝ ΧΕΙΡΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΟΙ ΜΑΝΤΕΙΣ ΒΓΑΖΟΥΝ ΤΟΝ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΜΥΣΤΙΚΑ ΣΤΟ ΑΦΗΡΗΜΕΝΟ! Καστανέντα

"Σκέφτομαι", έλεγε, "σα να μη σκέφτηκε ποτέ κανείς πριν από μένα".  Μαγκρίτ

Καινούργιες  Σκέψεις

Η νοσταλγία του νου

Ρενέ Μαγκρίτ, Νοσταλγία

Ο Μαγκρίτ είναι ο μαέστρος της απορικής σκέψης, εκείνης δηλαδή που θέτει εξ ορισμού αναπάντητα ερωτήματα.

Ο Μαγκρίτ ήταν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σουρεαλισμού, του σημαντικότερου καλλιτεχνικού ρεύματος του μεσοπολέμου. Η αφετηρία του ήταν, επιστημονικά, η ψυχαναλυτική θεωρία του Σίγκμουντ Φρόιντ, καλλιτεχνικά, μια φράση του γάλλου συγγραφέα ντε Λοτρεμόν: «Ωραίο, όπως η τυχαία συνάντηση μιας ομπρέλας με μια ραπτομηχανή πάνω σε ένα χειρουργικό τραπέζι».Από το συνδυασμό τους γεννήθηκε μια νέα αισθητική, που δεν πηγάζει πλέον - όπως ήταν μέχρι τότε ο κανόνας - από την αρμονική σύζευξη όμοιων στοιχείων, αλλά από τη συνάντηση ανόμοιων, η σύγκρουση των οποίων βγάζει, όπως έλεγε ο Μάξ Έρνστ, «σπίθες ποίησης»

Σκεπτόμενα όνειρα

Η μέθοδος του ορθόδοξου σουρεαλισμού, όπως τον είχε διατυπώσει ο Αντρέ Μπρετόν, ήταν παρμένη από το όνειρο: ελεύθεροι συνειρμοί, παιχνίδι με τη σκέψη, αυτόματη γραφή.

Ο Μαγκρίτ ήταν ωστόσο ανορθόδοξος. «Τα όνειρα της νύχτας μου είναι αδιάφορα» έλεγε. «Το μόνο που με ενδιαφέρει είναι τα όνειρα που βλέπω στο ξύπνιο μου».

Ταυτόχρονα βέβαια αξιοποιούσε και ο ίδιος τους βασικούς μηχανισμούς λειτουργίας του ονείρου, όπως τη συμπύκνωση και τη μετάθεση των εικόνων.

Έτσι παρήγαγε τα περίφημα «σκεπτόμενα όνειρα» που έχουν ρεαλιστικό περιεχόμενο.

Αν και κομουνιστής, ο Μαγκρίτ απέφευγε να εκπονήσει μεγαλεπήβολες «ρεαλιστικές ουτοπίες» (Ερνστ Μπλοχ) για την οικονομία και το κράτος - είτε επειδή του έλειπε η φαντασία, είτε οι κατάλληλες γνώσεις γι' αυτό.

Το πιθανότερο είναι όμως, ότι του έλειπε το ενδιαφέρον. Ο ίδιος ζούσε μόνο στο εδώ και τώρα. Γι' αυτό και η κριτική του στρεφόταν αποκλειστικά κατά των κλισέ και προκαταλήψεων, που κάνουν αφόρητο τον καθημερινό μικροαστικό βίο.

Ο Μαγκρίτ αναζητούσε παθιασμένα το άγνωστο, το «μυστήριο της πραγματικότητας», όπως το αποκαλούσε. Όχι το μυστικό πίσω από τα πράγματα, αλλά εκείνο στην πρόσοψή τους, που εκτίθεται άμεσα στη ματιά μας.

Μόνο που είχε μεγάλες δυσκολίες να το εντοπίσει στην καθημερινή ζωή. Το κυριότερο εμπόδιο γι' αυτό, έλεγε, ήταν η υπεροργάνωση του σύγχρονου κόσμου.

Γι' αυτό και ενίοτε φρόντιζε να το επαναφέρει ο ίδιος στην πραγματικότητα. Έργα, όπως «Ο θεραπευτής» (ένα αντίγραφό του σε γλυπτή μορφή βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας) είναι μπολιασμένα με τόσα πολλά απρόοπτα, που, όπως τόνιζε ο ίδιος, «τα κάνει αμέσως μυστηριακά». 

Το μυστήριο της πραγματικότητας