Σάββατο, 15 Δεκεμβρίου 2012

Εμπεδόκλειος Στοιχειολογία

An Allegory of the Elements by Jan Brueghel the Elder and Hendrick van Balen

Ο Εμπεδοκλής από τον Ακράγαντα της Σικελίας υπήρξε πολύπλευρη προσωπικότητα: γιατρός και περιπλανώμενος ιερέας, γόνος αριστοκρατικής οικογένειας αλλά με δημοκρατικές πεποιθήσεις, ακολούθησε το παράδειγμα του Παρμενίδη και διατύπωσε τη διδασκαλία του σε εξάμετρους στίχους. Σύμφωνα με τις αρχαίες μαρτυρίες συνέθεσε δύο ποιήματα, ένα κοσμολογικό με τον τίτλο Περί φύσεως και ένα θρησκευτικό με τον τίτλο Καθαρμοί.Στο έργο Περί φύσεως ανέπτυσσε τη φυσική του διδασκαλία: δεν υπάρχει γέννηση και θάνατος, αλλά μόνο ανάμειξη και χωρισμός τεσσάρων στοιχείων (ριζωμάτων)της φωτιάς, του αέρα, του νερού και της γης· κινητήριες δυνάμεις για την ανάμειξη και τον χωρισμό είναι η Αγάπη (Φιλότης) και η Φιλονικία (Νεῖκοςο κόσμος υπόκειται σε μια αέναη κυκλική διαδικασία, η οποία χαρακτηρίζεται από διάφορες φάσεις, μεταξύ της απόλυτης κυριαρχίας της Αγάπης, οπότε τα στοιχεία σχηματίζουν μιαν ομοιογενή σφαίρα (τον Σφαίρο), και της απόλυτης κυριαρχίας της Φιλονικίας, οπότε όλα τα πράγματα περιορίζονται στα τέσσερα στοιχεία. Στο πρώτο (α) από τα αποσπάσματα που ακολουθούν ο Εμπεδοκλής διατυπώνει τις θεμελιώδεις απόψεις του για τον κοσμικό κύκλο, τα τέσσερα στοιχεία και τις κινητήριες δυνάμεις του.

4 σχόλια:

  1. Ο κοσμικός κύκλος της ενότητος και του διαχωρισμού

    στο ζεύγνυμι και διαιρώ
    διαιρέσις και πολλαπλασιασμό, φιλότης και νείκος πράξεις και μη πράξεις σε κινητήριο σκοπό
    Ο Εμπεδοκλής σε εξάμετρους Περί φύσεως Καθαρμών. Ανάμειξις και χωρισμός τεσσάρων στοιχείων (ριζωμάτων)της φωτιάς, του αέρα, του νερού και της γης· κινητήριες δυνάμεις για την ανάμειξη και τον χωρισμό είναι η Αγάπη (Φιλότης) και η Φιλονικία (Νεῖκος)·ο κόσμος υπόκειται σε μια αέναη κυκλική διαδικασία, η οποία χαρακτηρίζεται από διάφορες φάσεις, μεταξύ της απόλυτης κυριαρχίας της Αγάπης, οπότε τα στοιχεία σχηματίζουν μιαν ομοιογενή σφαίρα (τον Σφαίρο), και της απόλυτης κυριαρχίας της Φιλονικίας, οπότε όλα τα πράγματα περιορίζονται στα τέσσερα στοιχεία. Τα τέσσερα στοιχεία και τις κινητήριες δυνάμεις του.
    Εμπεδόκλειος Φιλοσοφία

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. (α)
    Μα έλα, άκου τα λόγια μου, γιατί η μάθηση αυξάνει τη σοφία.
    Όπως είπα και πριν, δηλώνοντας των λόγων μου τα όρια, 15
    διπλή θα πω ιστορία: κάποτε απ᾽ τα πολλά βγήκε
    το ένα και μ᾽ άλλη φορά απ᾽ το ένα τα πολλά,
    η φωτιά και το νερό κι η γη και του αγέρα το θεόρατο ύψος,
    και, χωριστά απ᾽ αυτά, η ολέθρια Φιλονικία, ίδια απ᾽ όπου κι αν τη δεις,
    κι ανάμεσά τους η Αγάπη, ίση στο μήκος και στο πλάτος. 20
    Αυτήν να την κοιτάξεις με το νου σου, μη στέκεσαι με θαμπωμένα μάτια.
    Αυτή ᾽ναι που τη θεωρούνε έμφυτη ως και στα μέλη των θνητών,
    χάρη σ᾽ αυτή κάνουνε σκέψεις φιλικές κι έργα αρμονικά,
    Χαρά λέγοντάς τη με τ᾽ όνομα και Αφροδίτη.
    Αυτήν ποτέ δεν τη βλέπουν οι θνητοί, όταν γυρίζει
    ανάμεσά τους. Εσύ όμως άκουσε τις ντόμπρες μου κουβέντες. 25
    Όλ᾽ αυτά είναι ίσα και συνομήλικα,
    μα το καθένα έχει δικά του προνόμια και χαρακτήρα,
    κι άρχουν διαδοχικά, σαν έρχεται το πλήρωμα του χρόνου.
    Πέρα απ᾽ αυτά, τίποτα δεν γεννιέται ούτε πεθαίνει.
    (β)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ο Έλληνας αυτός φιλόσοφος έζησε στον Ακράγαντα της Σικελίας (που ήταν αποικία των Ροδίων) περίπου το 490-430 π.Χ. και υπήρξε μία από τις θρυλικότερες μορφές στο χώρο των προσωκρατικών φιλοσόφων. Δεν υπάρχει όμως ομοφωνία των βιογράφων για τις σπουδές και τους δασκάλους του. Φαίνονται ωστόσο άμεσα οι Πυθαγόρειες επιδράσεις του και η διαμονή του στην Αθήνα, στην σχολή του Αναξαγόρα κοντά στον Παρμενίδη.
    Ο βίος του ήταν γεμάτος από απόκρυφες ιστορίες και θαύματα που αγγίζουν τα όρια του μύθου. Δεν υπήρξε μόνο σημαντικός φυσικός φιλόσοφος, αλλά και ρήτορας, ποιητής, γιατρός, φυσικός και μάντης. Ήταν και θεραπευτής, μυημένος μάλλον σε κάποια μυστήρια. Αναφέρεται ότι έκανε θαυματουργές θεραπείες στις περιοδείες του, και μάλιστα ότι απάλλαξε τους κατοίκους του Σελινούντα και του Ακράγαντα από πλήθος επιδημιών (καθαρίζοντας με κατασκευαστικά έργα ένα ολόκληρο έλος), με αποτέλεσμα να τον λατρεύουν πολλοί πραγματικά ως σωτήρα και θεό.

    Ο ποιητής μας Κ. Παλαμάς αναφέρει για αυτόν: "Εμφανίζεται παντού να εξασκεί τη χάρη του, πολιτευτής, φιλόσοφος, χρυσόστομος ρήτορας, μεγαλεπήβολος μηχανικός, πανεπιστημιακός ερευνητής, γιατρός, θεόσοφος, μάγος, κύριος κάθε είδους λόγου, ραψωδός, υμνοπόλος, ιερεύς, προφήτης. Αναφέρει ότι κατευνάζει και διεγείρει τους ανέμους, ότι θεραπεύει τις ασθένειες και τα γηρατειά, ότι επαναφέρει στη ζωή νεκρούς, και ότι πάνω από όλα ως θεός τιμάτε. Κάθε φορά που μπαίνει στις πόλεις οι άνθρωποι τον περιτριγυρίζουν απονέμοντας του σεβασμό, πλήθος τον ακολουθεί ρωτώντας τον για την ατραπό του κέρδους, την γνώση των προφητειών και για τη θεραπεία κάθε λογής ασθενειών ..."

    Κάποιος θρύλος αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της φιλοξενίας του Εμπεδοκλή από ένα δικαστή όρμησε μέσα στο σπίτι του ένας νεαρός, ο πατέρας του οποίου είχε καταδικαστεί σε θάνατο από τον οικοδεσπότη του φιλοσόφου. Ο νεαρός βρισκόταν σε τέτοια ψυχική αναταραχή και αναστάτωση που προσπάθησε με ξίφος να σκοτώσει τον δικαστή. Εμποδίζοντας τον ο Εμπεδοκλής συντόνισε τη λύρα του παίζοντας μία κατευναστική μελωδία με στίχους του Ομήρου που ηρέμησε τον νέο αποτρέποντας τον από τη δολοφονία του Δικαστή. Έπειτα από αυτό το περιστατικό ο νεαρός θεωρείται ότι έγινε ο καλύτερος μαθητής του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η ΕΛΛΑΣ ΘΑ ΜΙΛΗΣΕΙ!!!
    Έτσι… έχει προαγορεύσει
    ο αινιγματικός πανεπιστήμων Εμπεδοκλής πριν από 2500 χιλιάδες χρόνια!
    Με τους καθαρμούς του
    για την αγάπη…φιλότητα, τον έρωτα
    και τον νείκο … την διαμάχη, την αντιπαλότητα.
    Συμπεριεκτικά σε 4 ρίζες και γερά ριζώματα
    … περί φύσεως του ανθρώπου και του γνωσιολογικού όντος
    …ανεξίθρησκα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή